عظیمترین توده یخی جهان به سمت فروپاشی در حرکت است
به گفتهی محققان، A23a که در بین قدیمیترین و بزرگترین کوه یخهایی که تاکنون ثبت شدهاند، قرار دارد، در دمای بالاتر از حد عادی در حال شکست و فروپاشی است و ممکن است به زودی شاهد ناپدید شدن آن باشیم.
این کوه یخ عظیم که معمولاً به دندانهای بزرگ تشبیه میشود، مدت زیادی است که در اقیانوس اطلس جنوبی به سمت شمال در حال حرکت است. این «سلطان اقیانوسها» که اکنون در معرض آبهای گرمتر قرار دارد و با امواج عظیم مواجه میشود، به سرعت در حال فروپاشی است. آقای اندرو میرز، اقیانوسشناس فیزیکی در سازمان بررسی قطب جنوب بریتانیا (BAS)، اعلام کرد که A23a در روند حرکت به سمت شمال، «به طور چشمگیری در حال تجزیه» است.
وی به خبرگزاری فرانسه گفت: «من فکر میکنم که به طور کامل در حال نابودی است. در واقع، به طور مداوم در حال پوسیدن است.» او افزود: «آب اکنون برای حفظ آن بسیار گرم است و به طور مداوم در حال ذوب شدن است.»
اوایل سال جاری، وزن این کوه یخ عظیم حدود یک تریلیون تن بود که تقریباً ۱۰۰ میلیون برابر سنگینی برج ایفل در پاریس میباشد. در اوج خود، A23a مساحتی بالغ بر ۱۵۴۰ مایل مربع داشت که بیش از دو برابر لندن بزرگ (۶۰۷ مایل مربع) بود و ضخامت آن نیز به طرز قابل توجهی به ۱۳۱۲ فوت میرسید. طبق تحلیلهای انجام شده بر روی تصاویر ماهوارهای خبرگزاری فرانسه، اینک مساحت آن به ۶۸۳ مایل مربع و ۳۷ مایل در عریضترین نقطهاش رسیده که به این معناست که کمتر از نیمی از اندازه اولیهاش باقی مانده است.
در هفتههای اخیر، قطعات بزرگ به اندازه تقریبی ۱۵۰ مایل مربع از این کوه یخ جدا شدهاند، در حالی که «تراشههای» کوچکتری هم وجود دارند که گرچه اندازهشان بزرگ است، میتوانند تهدیدی برای کشتیها بهحساب آیند و دور تا دور آن را احاطه کردهاند. همانطور که فرسایش ساحلی انجام میشود، امواج با برخورد به این کوه یخ، شکافهایی را ایجاد میکنند که به تدریج بزرگتر میشوند و در نهایت باعث ریزش بخش بالایی آن میشود و «تودههای» کوچکتری باقی میمانند که بعداً «کندههای» کوچکتری را شکل میدهند. در حالی که این کوه یخ توسط جریانات اقیانوسی به سمت شمال پیشروی میکند، آبهای اطراف با افزایش دما، به زودی به طور کامل ذوب خواهند شد.
آقای مایرز اعلام کرد: «من در انتظار ادامه این روند در چند هفته آینده هستم و واقعاً انتظار میرود که در عرض چند هفته به طور کامل غیرقابل شناسایی شود.» به گفتهی وی، محققان از مدت زمان ادامهی شکلگیری این کوه یخ به شگفت آمدهاند.
او افزود: «بیشتر کوههای یخ نمیتوانند تا این حد دوام بیاورند. این یکی به طور خاص بزرگ است، بنابراین زمان بیشتری را نسبت به دیگران گذرانده است.» اما در نهایت، کوههای یخ پس از ترک حفاظت یخی قطب جنوب به طور کلی «محکوم به فنا» هستند و ناپدید شدن آنها صرفاً یک موضوع زمان است.
قطعه یخ A23a بزرگترین تکه باقیمانده از کوهی یخ است که در آگوست ۱۹۸۶ از یخچال فلچنر در قطب جنوب جدا شد. این کوه یخ تنها چند صد مایل حرکت کرده بود که در کف اقیانوس گیر کرد یا به گل نشست و در نهایت تقریباً ۳۰ سال ثابت ماند. کوههای یخی زمانی که دیواره آنها (قسمت زیر سطح آب) عمیقتر از عمق آب باشد، در کف اقیانوس به گل مینشینند. A23a بالاخره در سال ۲۰۲۰ از محل خود جدا شد و سفر به سمت شمال خود را آغاز کرد، اگرچه گاهی اوقات نیروهای اقیانوسی آن را درجا به چرخش درآورده و حرکتش را به تأخیر میاندازند.
این تودهی بزرگ آب شیرین تحت تأثیر قویترین «جت استریم» اقیانوسی در سطح جهان، یعنی جریان پیراقطبی قطب جنوب، به حرکت درمیآمد. حدوداً در ماه مارس، این توده به دلیل آبهای کمعمق در جزیره دورافتاده جورجیای جنوبی دچار گیر افتادگی شد و این نگرانی را به وجود آورد که ممکن است با محلهای تولیدمثل و تغذیه پنگوئنها، چه بالغ و چه جوجه، برخورد کند.
خوشبختانه، A23a در اواخر ماه مه از جای خود جدا شده و به دور جزیره چرخیده و مسیر خود به سمت شمال را ادامه داد. با این حال، یک سخنگوی BAS به دیلی میل گفت که گیر افتادن و «آزادشدن این تودهی بزرگ از آب شیرین سرد» احتمالاً تأثیرات زیادی بر روی موجودات زنده در بستر دریا و آبهای اطراف خواهد داشت.
در هفتههای اخیر، سرعت حرکت این کوه یخ افزایش یافته و گاهی اوقات تا ۱۲ مایل (۲۰ کیلومتر) در یک روز پیش میرود، که تقریباً معادل فاصله بین کامدن و کرویدون است. آقای مایرز که در انتهای سال ۲۰۲۳ با این کوه یخ رو به رو شده و از آن زمان تاکنون آن را با ماهوارهها رصد کرده است، A23a را به عنوان «دیوار یخی بزرگ شبیه به صحنهای از سریال بازی تاج و تخت» توصیف کرد. او گفت: «وقتی که امواج به آن برخورد میکنند و مقداری نور خورشید آنگاه از آن عبور کند، واقعاً جالب و جذاب به نظر میرسد.» «جدا شدن» این کوه یخ و قطعاتی از لبهی آن یک فرآیند طبیعی است که اغلب ناشی از تشکیل شکافهای یخی میباشد.
اما دانشمندان نگرانند که فرایند نابودی کوههای یخ در قطب جنوب با سرعت بیشتری در حال پیشرفت است، که احتمالاً به دلیل تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی است.
