کارلسن به عرصه رقابتهای جهانی برمیگردد؛ اما نه به شکل سنتی
طبق گزارش خبرگزاری تسنیم، مگنوس کارلسن، قهرمان سابق شطرنج جهان، پس از سالهای طولانی دوری از مسابقات کلاسیک قهرمانی، مجدداً آماده است تا به عرصه رقابتها بازگردد. امّا این بار، بازگشت او در قالبی سنتی نخواهد بود؛ بلکه در چارچوبی نوآورانه و بدیع که پیشتر مورد تأیید خود او نیز قرار گرفته است؛ به نام تور قهرمانی جهان توتال. اما چه ویژگیهایی باعث شده تا این مسابقات جدید به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شود؟
رقابتی نوپدید برای احراز قهرمانی مطلق جهان
بهنظر میرسد کارلسن، پس از تمام تنشها، اختلافنظرها و جنجالهایی که با فدراسیون بینالمللی شطرنج (فیده) داشته است، اکنون آماده است به مجادله برای تصاحب عنوان قهرمانی جهان بپردازد، امّا نه به شیوهای که تا کنون شاهد آن بودهایم. این بار، سیستمی جدید و هیجانانگیز در قالب یک تورنمنت ترکیبی که به همت فیده و فدراسیون شطرنج نروژ برگزار میشود، هدف دارد تا تعریفی تازه از قهرمان شطرنج ارائه کند. تور قهرمانی جهان توتال به دنبال شناسایی برترین شطرنجباز جهان است؛ کسی که در سه نوع کنترل زمانی (کلاسیک سریع، بلیتس و سریع) توان عملکردی برتری از خود به نمایش بگذارد.
در این ساختار نوین، استادان بزرگ ملزماند تا در سه نوع زمانبندی متفاوت شرکت کنند:
کلاسیک سریع (45 دقیقه + 30 ثانیه از حرکت اول)
بلیتس
سریع
برنده این مسابقات به عنوان قهرمان مطلق جهان در فرمت ترکیبی (که به نام «دوبل مختلط» معروف است) شناخته میشود.
هدف: کشف «بازیکن نهایی شطرنج»
کیل مدلند، مدیر شطرنج نروژ و فرد مسئول اصلی برگزاری این رقابت میگوید: ما در جستجوی بازیکن نهایی شطرنج هستیم؛ کسی که از لحاظ تاکتیکی و تکنیکی توانمندی برتری داشته باشد و قابلیت تطبیقپذیری با فرمتهای زمانی مختلف را نیز دارا باشد. هدف ما ایجاد یکی از معتبرترین رویدادها در تقویم شطرنج جهانی است.
ساختار رقابت به چه صورت خواهد بود؟
تور قهرمانی جهان شطرنج کامل شامل چهار مرحله است که در چهار شهر مختلف در طول یک فصل برگزار میشود. در سه مرحله نخست، 24 استاد بزرگ حضور خواهند داشت و تنها چهار نفر از آنها به مرحله نهایی راه مییابند. مسابقات با سیستمی گروهی آغاز میشود و سپس به مرحله پلیآف (حذفی) منتقل میگردد.
مدلند در توضیح سیستم سیدبندی عنوان کرد: بازیکنان بر اساس رنکینگ جهانی به چند گروه تقسیم میشوند. بهطور مثال، نفرات اول تا چهارم در گروه یک، پنجم تا هشتم در گروه دو و به همین ترتیب ادامه خواهد یافت. قرعهکشی یک روز پیش از آغاز رقابتها برگزار میشود تا سطح گروهها نسبتاً برابر باشد. هر بازیکن تعداد مساوی از بازیها را انجام خواهد داد و برنده هر گروه با برندگان گروههای دیگر به رقابت میپردازد.
ورود به این تورنمنت از دو طریق امکانپذیر است:
1. بازیکنانی که بر اساس رنکینگ جهانی واجد شرایط هستند
2. بازیکنانی که مجوز حضورشان از طریق رقابتهای ی کسب میشود
نگاه فیده به این موضوع
آرکادی دورکوویچ، رئیس فیده اعلام کرد: ما این رقابت را به عنوان مکملی عالی برای مسابقات سنتی و رسمی قهرمانی جهان تلقی میکنیم؛ جایی که قهرمان کلاسیک شطرنج معرفی میشود. این دو سیستم نه تنها جایگزین یکدیگر نخواهند شد، بلکه به صورت مکملی در کنار هم قرار خواهند گرفت. این پروژه تنها یک آزمون کوتاهمدت نیست، بلکه یک توافق دائمی میان فیده و شطرنج نروژ است.
جوایز و دستاوردها
این رقابت نه تنها عنوان قهرمان مطلق جهان و تاج شاه طلایی را به همراه دارد، بلکه هر مرحله نیز جوایز و افتخارات ویژهای به برندگان اهدا خواهد شد:
شوالیه طلایی برای برندگان مراحل
رخ طلایی برای بازیکنی که بیشترین امتیاز را در کل فصل کسب کند.
علاوه بر این، برای این تورنمنت، صندوق جوایز به ارزش 2.7 میلیون دلار در نظر گرفته شده است:
750 هزار دلار برای سه مرحله نخست
450 هزار دلار برای فینال
و این همه ماجرا نیست. این مسابقه دو سهمیه برای مسابقات کاندیداتوری به برترینها اختصاص میدهد.
واکنشها و استقبال
فوراً پس از اعلام رسمی این رقابتها، جامعه شطرنج به دو گروه تقسیم شد. مگنوس کارلسن که یکی از حامیان کلیدی این طرح است، بیان کرد: این اقدامی محاسبهشده برای پیشرفت شطرنج به شمار میرود. یکپارچهسازی فرمتها در قالب یک تورنمنت، درکی کاملتر از توانمندی بازیکنان ارائه میکند و برای مخاطبان امروزی جذاب خواهد بود. بیصبرانه منتظر آغاز آزمایش این پروژه در سال 2026 و فصل رسمی آن در سال 2027 هستم. این ابتکار، نقطه عطفی برای شطرنج نروژ محسوب میشود.
ویشی آناند، قهرمان پیشین جهان و نایبرئیس فیده نیز اظهار کرد: شطرنج دنیایی وسیع از تفکر عمیق و توانایی تغییر سریع است. این قالب جدید بهواقع این تنوع را بهرسمیت میشناسد. بهعنوان یک بازیکن من از این طرح حمایت میکنم و بهعنوان مقام فیده در جذب مخاطبان جدید و ترکیب فرمتهای مختلف خوشامد میگویم.
دینگ لیرن، قهرمان فعلی جهان نیز اشاره کرد: این تورنمت شباهت زیادی به رقابتهای سهگانه در دوومیدانی دارد. فرمی جامع که توانایی کلی بازیکن را به آزمایش میگذارد. امیدوارم بتوانم در این مسابقات شرکت کرده و برای قهرمانی جدید مبارزه کنم!
آیا این رقابت بهطور خاص برای مگنوس طراحی شده است؟
از سوی دیگر، منتقدانی از جمله استادان بزرگ نسبت به انگیزه واقعی برگزاری این رقابت تردید ابراز کردند. برخی بر این باورند که فیده صرفاً به منظور بازگرداندن مگنوس کارلسن به صحنه، این ساختار را طراحی کرده است.
هیکارو ناکامورا گفت: من واقعاً متوجه هدف این تورنمنت نمیشوم. ما در حال حاضر تور بزرگ شطرنجی داریم که شامل کلاسیک، سریع و بلیتس است؛ چرا به یک تور دیگری نیاز داریم؟ این فقط شبیه یک نسخه کپی از همان تور است با چهار مرحله. تنها تفاوت این است که فیده در آن وجود دارد و این معمولاً نشانه خوبی نیست. مردم هر روز بیشتر گیج خواهند شد. بهجز کاندیداها و مسابقه قهرمانی جهان، بقیه تورنمنتها جذابیت چندانی ندارند. من دلیل موجهی برای راهاندازی این رقابت نمیبینم جز یک عامل: فشار واضح برای بازگرداندن مگنوس. من یقین دارم که همه چیز پیش از اعلام، با او هماهنگ شده و رضایتش جلب شده است.
آنیش گیری نیز در فضای مجازی با کنایه نوشت: «تور مگنوس برگشته است.»
ولادیمیر کرامنیک، قهرمان سابق جهان گفت: نامیدن این تور بهعنوان قهرمانی جهان، بهواقع اعتبار عنوان رسمی را تحتالشعاع قرار میدهد. پولی که به کارلسن تعلق میگیرد (که احتمالاً او برنده خواهد شد)، ارزش از بین رفتن ابعاد رسمی مسابقه را ندارد؛ اما از طرفی، چه کسی واقعاً اهمیت میدهد؟ پول را بگیر و برو…
سوزان پولگار نیز با مقایسهای گفت: تفاوت بین قهرمان بلامنازع جهان و کسی که همه فرمتها را در آن برده، مانند تفاوت میان برنده تاج سهگانه در تنیس و قهرمان هر گرنداسلم بهتنهایی است. تنیس همچنان با حفظ تنوع فرمتهایش جاذبه دارد، بدون اینکه نیازی به ادغام همه چیز در یک رقابت باشد.
صرفنظر از موافقتها یا مخالفتها، تصمیم نهایی اتخاذ گردیده است. پاییز 2026، نخستین دوره آزمایشی این رقابتها برگزار خواهد شد و در سال 2027، فصل اول رسمی تور قهرمانی جهان شطرنج کامل آغاز خواهد شد و مگنوس کارلسن بدون شک دوباره برای تصاحب عنوان جهانی به میدان خواهد آمد.
/
