ذهن شما قبل از اینکه از خوراکیتان مطلع شوید، واکنش نشان میدهد
بهطور دقیق مشخص نیست مغز ما چگونه از این دادههای متنوع در فرایند تصمیمگیری مربوط به خوراکیها استفاده میکند. اطلاعات مربوط به هر ویژگی از خوراکیها چه زمانی در دسترس مغز قرار میگیرد تا مورد ارزیابی قرار گیرد؟ این سؤالی است که محققان تصمیم به بررسی آن گرفتهاند.
در پژوهش تازهای که نتایج آن در مجله «Appetite» به چاپ رسیده است، نشان داده میشود تنها چند صد میلیثانیه پس از مشاهده یک خوراکی، ویژگیهای مختلف آن در فعالیت مغز نمایان میشوند. این روند به طور فوقالعادهای سریع است و به مدت پیش از آنکه فرد بتواند بهطور آگاهانه تصمیم به خرید یا مصرف خوراکی بگیرد، اتفاق میافتد.
نگاهی به درون مغز
طبیعی است که سرعت پردازش ویژگیهای مختلف خوراکیها توسط مغز ما تأثیر چشمگیری بر تصمیمات غذاییمان دارد.
به عنوان مثال، تحقیقات نشان دادهاند که ممکن است ما طعم لذیذ یک خوراکی را سریعتر از میزان سلامت آن پردازش کنیم. این امر میتواند های ما را به سوی خوراکیهای خوشطعمتر هدایت کند، نه لزوماً آنهایی که از لحاظ سلامتی برتر هستند. در این سناریو، خوراکیهایی که طعم بهتری دارند، در مقام اول قرار میگیرند.
برای مطالعه چگونگی سرعت پردازش ابعاد مختلف خوراکیها، از نوار مغزی بهره گرفته شد، روشی که امکان ثبت دقیق فعالیت الکتریکی مغز را با زمانبندی میلیثانیهای فراهم میکند.
در این پژوهش، فعالیت مغز آزمودنیها در حین نمایش تصاویر متنوعی از خوراکیها مانند تنقلات، گوشت، میوه و شیرینی ثبت شد. همچنین از آنها خواسته شد جنبههای مختلف خوراکیها از جمله سلامت، طعم، کالری، آشنایی و تمایل به مصرف را ارزیابی کنند.
سپس فناوریهای یادگیری ماشینی به کار گرفته شد تا الگوهای فعالیت مغز (میزان تفاوت در واکنشهای مغز به خوراکیهای مختلف) را با الگوهای امتیازدهی (میزان تفاوت امتیاز به آن خوراکیها) مقایسه نمایند.
این روش به پژوهشگران امکان داد تا بررسی کنند آیا خوراکیهایی که بیشتر تفاوت در امتیازدهی را دارا هستند، همچنین بیشترین تفاوت را در فعالیت مغز نیز به نمایش میگذارند یا خیر. به عبارتی، آیا اطلاعات مربوط به ویژگیهای خوراکیها واقعاً در واکنش مغز افراد نمایان میسازد یا نه.
در پایان نشان داده شد که بله، چنین است.
اطلاعات مربوط به جنبههای مختلف خوراکیها، شامل سلامت، میزان کالری و آشنایی، تنها حدود ۲۰۰ میلیثانیه پس از نمایش تصویر خوراکی در مغز نمایان شدند.
این واکنشهای سریع مغزی پیش از آن صورت میگیرد که افراد بتوانند افزون بر آگاهی، خوراکیهایی را که میبینند تشخیص دهند. سایر جنبههای خوراکیها، نظیر طعم و تمایل به مصرف، کمی دیرتر در فعالیت مغز بروز کردند.
پیش از
این نتایج نشان میدهند که ابعاد مختلف خوراکیها به سرعت میتوانند توجه ما را جلب کرده و به شکلگیری تصمیمات غذاییمان کمک کنند. مغز معمولاً ویژگیهای مختلف خوراکیها را به طور خودکار و با زمانبندی همزمان ارزیابی میکند و های غذایی ما را پیش از آنکه خودمان از آنها آگاه شویم، شکل میدهد.
بهطرز شگفتآوری، مشخص شد که خاصیت سلامت خوراکیها زودتر از طعم آنها در فعالیت مغز نمایان میشود.
علاوه بر این، شباهتهایی در نحوه ارزیابی ویژگیهای مختلف یک خوراکی از سوی افراد مشاهده شد. به عنوان مثال، خوراکیهایی که کمتر شناختهشده بودند، غالباً کمتر خوشطعم ارزیابی میشدند.
از این الگوهای مشابه، دو ویژگی شناسایی شد که ممکن است در فرایند ارزیابی مغز از خوراکیها نقش بسزایی داشته باشند. ویژگی اول، میزان طبیعی یا فرآوریشده بودن خوراکی است و ویژگی دوم، به میزان خوشطعمی و شناختهشده بودن آن مرتبط میشود. هر دو ویژگی حدود ۲۰۰ میلیثانیه پس از مشاهده یک خوراکی، در الگوهای فعالیت مغز نمایان گشتند.
بیش از آنچه که چشم میبیند
این دستاوردها بخصوص در مواقعی که فقط از ویژگیهای بصری خوراکیها کمک میگیریم، نظیر هنگام خرید آنلاین، سفارش غذا یا استفاده از فهرست تصویر غذاها در رستورانها، حائز اهمیت هستند. این نتایج نشانه میدهند که چگونه افراد هنگامی که در سوپرمارکتها تصمیمات فوری میگیرند، تحت تأثیر قرار میگیرند.
روش تصویربرداری از مغز ما همچنین میتواند برای بررسی این موضوع مورد استفاده قرار گیرد که آیا به کارگیری استراتژیهای خاص، نظیر تمرکز بر روی جنبههای سلامت خوراکیها، میتواند به تغییر نحوه ارزیابی سریع خوراکیها در مغز کمک کند و ما را به های بهتری هدایت کند.
اگرچه این پژوهش بر تصاویر خوراکیها متمرکز بود، سایر حواس نیز در فرایند تصمیمگیریهای غذایی حائز اهمیت هستند. برای مثال، بوییدن یک انبه یا شنیدن صدای سرخ شدن یک برگر نیز احتمالاً به سرعت توسط مغز پردازش خواهد شد.
گام بعدی شامل بررسی ویژگیهای حسی دیگر خواهد بود تا مشخص شود مغز چگونه نه تنها تصاویر خوراکیها، بلکه خود خوراکیها را در زمان مواجهه با افراد پردازش میکند.
