مسائل امنیتی و اخلاقی در هوش مصنوعی: بررسی نظرات رهبران فناوری

امروزه هوش مصنوعی از محدودیت‌های یک ایده آینده‌نگرانه عبور کرده و به واقعیتی ملموس تبدیل شده است که ساختارهای مختلفی را در حوزه‌های گوناگون دگرگون نموده است. با این حال، این تغییرات عمیق، به‌همراه خود چالش‌های تازه و پیچیده‌ای را در زمینه امنیت سایبری و حفاظت از حریم خصوصی به ارمغان آورده‌اند.

به همین مناسبت، سه مدیر ارشد از شرکت‌های بین‌المللی «مایکروسافت»، «کارفور» و «ایبردرولا» در نشستی تخصصی به نام «شب نوآوری فرانسه»، که با همکاری سفارت فرانسه در اسپانیا و سازمان بازرگانی «بیزنس فرانس» در اقامتگاه سفیر فرانسه در مادرید برگزار شد، به تحلیل وضعیت کنونی و چشم‌اندازهای آتی هوش مصنوعی پرداختند.

گسترش الگوهای پذیرش و چالش‌های اعتماد

النا گونزالس بلانکو گارسیا، مدیر بخش هوش مصنوعی مایکروسافت در نواحی اروپا، خاورمیانه و آفریقا، با اشاره به سرعت تحولات در این حوزه بیان کرد: «پیگیری تمامی تغییرات حتی برای توسعه‌دهندگان مدل‌های هوش مصنوعی غیرممکن است». او تأکید کرد: «هدف اصلی، انتقال هوش مصنوعی از آزمایشگاه‌ها به قلب فرآیندهای تحول کسب‌وکارهاست».

طبق گزارشی از «مؤسسه مک‌کینزی» در سال ۲۰۲۴، تقریباً هفتاد و هشت درصد از شرکت‌ها در برخی فعالیت‌های خود از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. با این حال، گونزالس بلانکو این عدد را کمتر از واقعیت ارزیابی کرد و خاطرنشان ساخت: «اکنون در مرحله واقعی پذیرش هوش مصنوعی قرار داریم. هر شرکتی که پا به این عرصه نگذارد، بدون شک از دور رقابت کنار خواهد ماند».

 

یکی از مباحث جنجالی که در این نشست مطرح شد، به کارگیری داده‌های شخصی و اعتماد جامعه به شرکت‌ها مرتبط بود. بر اساس یافته‌های پژوهش «مانیتور هوش مصنوعی ایپسوس ۲۰۲۵»، حدود چهل درصد از مردم اسپانیا بر این باورند که شرکت‌ها به‌درستی از اطلاعات شخصی آن‌ها حفاظت نمی‌کنند.

خاویر مالو، مدیر ارشد اطلاعات شرکت کارفور اسپانیا در این زمینه گفت: «به عنوان یک شهروند، خطرات را درک می‌کنم، اما اشتراک‌گذاری اطلاعات برای پیشرفت ضروری است. شرکت‌ها به طور گسترده‌ای در امنیت سایبری سرمایه‌گذاری کرده‌اند، هرچند هیچ‌کسی نمی‌تواند تضمین صددرصدی ارائه دهد».

گونزالس بلانکو همچنین بیان کرد که نگرانی‌های موجود در این زمینه تا حدی بزرگ‌نمایی شده‌اند و افزود: «سال‌هاست که کاربران به اشتراک‌گذاری اطلاعات خود در شبکه‌های اجتماعی عادت کرده‌اند. نکته مهم این است که به فناوری شناخت پیدا کنیم و به جای ترس، از آن به صورت هوشمندانه بهره‌برداری کنیم».

رافائل سان خوان، مدیر نوآوری ایبردرولا نیز اظهار داشت: «امنیت سایبری همواره یک مسابقه است و مجرمان معمولاً یک گام جلوتر هستند. اما خوشبختانه استانداردها و چارچوب‌های اخلاقی در حال پیشرفت‌اند تا توازن لازم را حفظ کنند». او هشدار داد که هر انقلاب فناورانه‌ای می‌تواند خطراتی به همراه داشته باشد و هوش مصنوعی چالش‌های جدی برای کسب‌وکارها و نهادهای نظارتی به وجود خواهد آورد.

عقب‌ماندگی اروپا و نیاز به اعتقاد به فناوری

کارشناسان حاضر در این نشست به تأکید بر این نکته پرداختند که اسپانیا و اتحادیه اروپا در زمینه سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی از رقبای بزرگ مانند ایالات متحده و چین عقب مانده‌اند. گونزالس بلانکو، مسأله را فقط به بودجه مربوط ندانست و گفت: «باید به این فناوری ایمان داشته باشیم و از ترس شکست عبور کنیم».

سان خوان نیز این موضوع را یک چالش عمومی در سطح قاره اروپا توصیف کرد و مالو از «کمبود شجاعت و جاه‌طلبی» در رقابت با کشورهای بزرگ گلایه کرد.

 

گزارش مک‌کینزی در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که تنها یک درصد از شرکت‌ها به صورت فراگیر از هوش مصنوعی در فرآیندهای کاری خود استفاده کرده‌اند. این رقم به وضوح نشان‌دهنده این است که ظرفیت عظیم هوش مصنوعی برای افزایش بهره‌وری هنوز به‌طور کامل شناسایی نشده است.

نماینده مایکروسافت به شرکت فرانسوی «میسترال» به عنوان یک مثال موفق در اروپا اشاره کرد و گفت: «این شرکت نشان داده است که با سرمایه‌گذاری جدی در استعدادها و نوآوری، اروپا نیز می‌تواند در سطح جهانی رقابت کند».

آینده شغل‌ها و مرزهای نفوذ ناپذیر هوش مصنوعی

در پاسخ به نگرانی‌های مرتبط با احتمال جایگزینی انسان‌ها توسط ماشین‌ها، همه سه کارشناس بر این نکته تأکید کردند که هدف اصلی هوش مصنوعی، «تقویت قابلیت‌های انسانی» است، نه جانشینی آن‌ها.

گونزالس بلانکو یادآوری کرد که هشدارها درباره این موضوع از نیم قرن پیش به گوش می‌رسید و گفت: «فناوری شیوه کار ما را تغییر می‌دهد، اما ارزش انسانی را از بین نمی‌برد». سان خوان نیز بر این باور بود که دانش و تجربه انسان‌ها «غیرقابل تجدید» است و مالو بر لزوم «توازن میان هوش مصنوعی و هوش احساسی» برای موفقیت شرکت‌ها تأکید کرد.

این کارشناسان بر این باورند که حتی شرکت‌های کوچک و متوسط نیز می‌توانند از مزایای هوش مصنوعی بهره‌مند شوند. گونزالس بلانکو توضیح داد: «هوش مصنوعی کاربردی به ما این اجازه را می‌دهد که بر اساس تخصص خود رقابت کنیم. موضوع بر سر تولید فناوری نیست، بلکه استفاده معقول از آن است».

در پایان این نشست، زمانی که از حاضران پرسیده شد که هوش مصنوعی چه توانایی‌هایی را هرگز به دست نخواهد آورد، همه با هم پاسخ دادند: «ابراز احساسات اصیل، همدلی و رهبری».

سان خوان در جمله‌ای تأمل‌برانگیز بیان کرد: «هوش مصنوعی می‌تواند تاج‌محل بسازد، اما هرگز معنای عشق شکل‌دهنده آن را نخواهد فهمید».

به عقیده این متخصصان، هوش حقیقی که انسان را از ماشین متمایز می‌کند، در جنبه‌های احساسی، خلاقیت ناب و شهود نهفته است؛ قلمرویی که به نظر می‌رسد همواره در انحصار انسان باقی خواهد ماند.