رقابتهای ورزشی کشورهای اسلامی؛ گامی مهم در اتحاد مسلمانان در سطح جهانی
ورزش بهعنوان زبانی جهانی، بستری است برای نزدیکی ملتها و تقویت درک متقابل فرهنگها. در این راستا، به اهتزاز درآمدن پرچمهای رنگین ۵۷ کشور مسلمان در یک میدان ورزشی نه تنها نماد رقابت، بلکه نمایشی الهامبخش از اتحاد بین کشورهای مسلمان از طریق ورزش در دنیای پرچالش امروز میباشد.
یادداشت – دکتر عبدالحمید احمدی رئیس انجمن ورزشی نویسان
بازیهای ورزشی همبستگی کشورهای اسلامی که از سال ۲۰۰۵ بهصورت دورهای هر چهار سال برگزار میشود، تنها یک رویداد ورزشی نیست، بلکه تجلی همبستگی مسلمانان در دنیایی پُر از تنشها است.
این بازیها که در سال ۲۰۰۵ با هدف تقویت ارتباطات فرهنگی و ورزشی میان کشورهای عضو، ترویج هویت اسلامی در عرصه ورزش، نمایش توانمندی و اتحاد مسلمانان و فراهم کردن فضایی برای رقابت سالم ورزشی بهیاد سازمان همکاری اسلامی (OIC) برگزار گردید، در دو دهه گذشته به شکلگیری روابط و همکاریهای فرهنگی موثر میان کشورهای عضو کمک کرده و فرصتی برای تعمیق دوستی و تعامل فراهم آمده است. علیرغم تلاشهای تفرقه افکنانه برخی از جمله اسرائیل در منطقه خاورمیانه, روابط میان کشورهای اسلامی هنوز با چالشهایی و سوء تفاهمهایی رو به رو است.
عربستان، بهعنوان میزبان این دوره از بازیها با شعار «امت واحده» در کوشش است تا نقش محسوسی در کاهش و حل اختلافات میان کشورهای اسلامی ایفا کند. بدین منظور، با سرمایهگذاری قابل توجه، زمینه را برای حضور ورزشکاران ۵۷ کشور در این رویداد چندرشتهای که صلح، تنوع و وحدت را جشن میگیرد، مهیا کرده و در مراسم افتتاحیه نیز با اجرایی مدرن و زیبا مبتنی بر فرهنگ مشترک کشورهای اسلامی، فضای تفاهم و دوستی را میان ملتها تقویت نمود.
سخنرانی عبدالعزیز بن ترکی الفیصل، وزیر ورزش و رئیس کمیته ملی المپیک و پارالمپیک عربستان و رئیس ISSA، از بخشهای مهم این مراسم افتتاحیه بود. وی در سخنان خود به اهمیت همکاریهای متقابل اسلامی و نقش ورزش بهعنوان پلی برای صلح و تفاهم میان ملتها اشاره کرده و گفت: میزبانی بیش از ۳۵۰۰ ورزشکار در ۲۵ رشته ورزشی نشاندهنده توانمندی و ظرفیت بالای عربستان سعودی در برگزاری رویدادهای بینالمللی است. وی افزود: ما متعهد هستیم این دوره از بازیها را در سطح شایسته و مطابق با ارزشهای جنبش المپیک و همبستگی اسلامی برگزار کنیم. بازیهای ریاض ۲۰۲۵ ادامه مسیری است که در سال ۲۰۰۵ آغاز شده و نمادی نو از همبستگی، همکاری و افتخار مشترک میان ملتهای اسلامی است و فرصتی مناسب برای بهرهبرداری از ظرفیتهای متنوع و تحولآفرین ورزش بهشمار میآید. این رویداد «پلی کلیدی برای تقویت صلح، اتحاد و تفاهم میان کشورهای اسلامی» محسوب میشود و نشاندهنده این است که ورزش میتواند ملتهای مختلف را در زیر پرچم «یک ملت» گرد هم آورد.
درباره دستاوردهای برگزاری بازیهای همبستگی کشورهای اسلامی میتوان اظهار داشت که این رویداد تنها بر جنبههای ورزشی تمرکز ندارد، بلکه نتایج فرهنگی، اقتصادی، دیپلماتیک و اجتماعی گستردهای نیز به دنبال داشته است. برخی از دستاوردهای کلیدی این بازیها را میتوان به شکل زیر بیان کرد:
۱. دستاوردهای فرهنگی و دیپلماتیک
• تقویت همبستگی و گفتگوی بینفرهنگی: این بازیها بهعنوان پل ارتباطی میان ۵۷ کشور عضو OIC عمل کرده و اصول عدم تبعیض بر پایه نژاد، مذهب یا رنگ پوست را در سایه تعالیم اسلامی ترویج میکند. در دوره ۲۰۱۳ که در اندونزی برگزار شد، این رویداد بهعنوان فرصتی برای دیپلماسی عمومی بهشمار میرفت و تصویری مثبت از اندونزی بهعنوان کشوری مسلمان و صلحطلب به جهانیان ارائه داد.
• ترویج هویت اسلامی: با حضور ورزشکاران برجسته از کشورهای اسلامی، این بازیها هویت اسلامی را در بستر ورزش نمایان میسازد. در دوره ۲۰۱۷ باکو (آذربایجان)، با شرکت ۵۶ کشور، این رویداد به تقویت روابط دیپلماتیک میان کشورهای اسلامی و غیرعربی کمک شایانی کرد.
• حضور جهانی و چشمگیر: در دوره ۲۰۲۵ در ریاض، بیش از ۳۵۰۰ ورزشکار از ۵۷ کشور در ۲۵ رشته ورزشی شرکت خواهند داشت که این خود نشانهای از وحدت و تنوع فرهنگی است.
۲. دستاوردهای ورزشی و توسعه ورزش
• رشد مدالها و رقابتهای بینالمللی: این بازیها بهعنوان “مسابقات چندرشتهای کشورهای اسلامی” شناخته میشوند و در رشتههای مختلفی همچون فوتبال، بسکتبال، ووشو، سوارکاری و تنیس روی میز، رقابتهای باکیفیت و سطحبالایی را فراهم آوردهاند. برای نمونه، قطر از یک مدال طلا در ۲۰۰۵ مکه به ۱۲ مدال (۲ طلا، ۳ نقره، ۷ برنز) در ۲۰۱۷ باکو دست یافت که نشانی از پیشرفت قابل توجه ورزشی است. کشورهای ایران، ترکیه و مصر نیز مدالآوران اصلی بودهاند.
• گسترش رشتههای ورزشی و فراگیری: از دوره اول (۲۰۰۵) که ۱۳ رشته داشته به ۲۴ رشته در دوره ۲۰۲۱ افزایش یافته است و رشتههای پارالمپیکی مانند دوومیدانی و شنا نیز در این دورهها گنجانده شدهاند. دوره ۲۰۲۵ همچنین شامل رشتههای جدیدی از جمله مسابقه شترسواری خواهد بود.
• شناسایی و پرورش استعدادها: این رویداد به کشف و پرورش استعدادهای جوان کمک کرده و ورزشکاران را برای حضور در المپیکهای جهانی آماده میسازد.
۳. دستاوردهای اقتصادی و زیرساختی
• رونق اقتصادی برای میزبان: برگزاری این بازیها موجب سرمایهگذاری در زیرساختها میشود. در اندونزی ۲۰۱۳، این رویداد به بهبود امکانات شهری، افزایش گردشگری و ایجاد شغل کمک کرده است.
• جذب سرمایهگذاریهای ورزشی: با میزبانی عربستان در ۲۰۲۵، این کشور بهعنوان یک مرکز ورزشی جهانی شناخته میشود و از این طریق، میراث فرهنگی خود را نمایان میسازد. این دوره از بازیها با پخش زنده در شبکههای تلویزیونی فرصتهای تبلیغاتی گستردهای فراهم آورد.
• چالشها و پایداری اقتصادی: با وجود هزینههای بالا، اشتیاق ۳ کشور برای میزبانی دوره ۲۰۲۹ نشاندهنده پتانسیل اقتصادی بلندمدت است.
۴. دستاوردهای اجتماعی و آموزشی
• افزایش مشارکت اجتماعی: برنامههای داوطلبانه (مانند ۲۰۱۷ باکو که هزاران داوطلب داشت) در پرورش مهارتهای جوانان و ایجاد حس تعلق ملی موثر بوده است.
• کاهش تنشهای سیاسی: علیرغم چالشهایی چون لغو دوره ۲۰۱۰ به علت اختلاف بر سر نام خلیج فارس، این بازیها بهعنوان فضایی برای صلح و دوستی ایفای نقش کردهاند.
• تأثیر بر جوامع مسلمان: با تأکید بر برادری و همبستگی، این رویداد به تقویت روابط اجتماعی در میان کشورهای اسلامی یاری رسانده و الگویی برای برگزاری رویدادهای مشابه در جهان اسلام به شمار میآید.
در نهایت، بازیهای همبستگی اسلامی از یک ایده در سال ۱۹۸۱ به رویدادی پایدار تبدیل شده که فراتر از ورزش، به وحدت سیاسی-فرهنگی و توسعه پایدار کشورهای اسلامی یاری رسانده و آیندهای مشترک را برای آنها رقم زده است.
