امیر کیروشنویی!
ایمان گودرزی؛ بازگشت تیم ملی فوتبال ایران به رویکرد واکنشگرا، اصلیترین پیام از دیدار تدارکاتی با کیپوِرد در نیمهنهایی تورنمنت العین بود؛ بازیای که بیشتر از اینکه بهعنوان آزمونی جدی برای ارزیابی توان هجومی ایران به حساب آید، فرصتی مناسب برای تمرین بر روی ساختار دفاعی و بازگرداندن نقطه قوت فوتبال ملی در دهه گذشته بود. تیم ملی در برابر رقیبی که در زمینه مالکیت، خلاقیت خاصی از خود نشان نمیداد، همان الگوی آشنای «بستن فضاها و ضربهزدن در لحظه مناسب» را مرور کرد؛ الگویی که احتمالاً پایهگذار طرح قلعهنویی برای جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد بود.
میراث کیروش و راه ناتمام
روش واکنشی در فوتبال ملی با ورود کارلوس کیروش به اوج خود رسید. این مربی پرتغالی با تأکید مستمر بر انسجام در خط دفاع، عمداً مالکیت توپ را به حریف واگذار میکرد تا تیمش با انضباط و فشردگی، کنترل جریان بازی را به دست بگیرد. این الگو در جام جهانی ۲۰۱۸ به اوج کارایی خود رسید و ایران با کمترین سهم از مالکیت توپ، باعث زحمت برای اسپانیا شد و ساختار دفاعیاش به شدت مورد تحسین واقع شد. اما با نزدیک شدن به جام جهانی ۲۰۲۲، تفاوتهای کیفی در نسل جدید، مشکلات اردو و افت کیفیت ایدههای کیروش سبب شد نسخه دوم این طرح نتواند موفقیت را تکرار کند. تیم ملی در قطر نتوانست همچنان همان تیم منسجم و پیشبینیپذیر سال ۲۰۱۸ باشد.
قلعهنویی و وعده تغییر در شیوه بازی
امیر قلعهنویی در زمانی به کار خود آغاز کرد که احساس نیاز به تغییر شدت یافته بود. او با شعار بازی تهاجمی و مالکانه روی نیمکت نشسته و در مراحل مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ تا حد زیادی به اهداف خود نزدیک شد. آمار گلزنی، مالکیت توپ و ایجاد موقعیت نشاندهنده این است که ایران در آسیا توانست چهرهای مسلط و کنشگرا از خود به نمایش بگذارد. با این حال، کارشناسان همواره یک پرسش اساسی را مطرح میکردند: آیا این شیوه در جام جهانی نیز کارساز خواهد بود؟ رویارویی با تیمهایی نظیر روسیه و تانزانیا نمایی واقعی از سطح تیم ملی ارائه نمیداد و تفاوت کیفیت میان این حریفان، امکان ارزیابی دقیق را دشوار میکرد.
پیام مهم دیدار با کیپوِرد: مسیر برای جام جهانی
بازی با کیپوِرد، اما نشانهای روشن داشت؛ تیم ملی برای جام جهانی دوباره به سمت فوتبال واکنشی قدم میزند. اگرچه ایران موفق به خلق موقعیتهای بیشتری شد، اما خود قلعهنویی بعد از بازی به صراحت بیان کرد که تمرکز بیشتری بر روی ساختار دفاعی داشتهاند؛ دقیقاً الگوی مشابهی که برای رقابت با تیمهای به مراتب قویتر بسیار حیاتی خواهد بود.
این از یک جنبه منطقی است. تجربه نشان داده که فوتبال ایران در رویارویی با رقبای سطح بالا، بهترین شانس موفقیت را در مدل دفاع-ضدحمله دارا است. اما از دیدگاهی دیگر، این تصمیم کمی عجیب به نظر میرسد؛ چرا که ایران در سید دوم قرار دارد و احتمالاً با حداقل دو تیم سطح پایینتر به رقابت میپردازد، جایی که نیاز به الگوی هجومی بیشتر از رویکرد واکنشی به وضوح احساس میشود.
تأثیر گالیاردی و ورود تفکرات ایتالیایی
نمیتوان نقش آنتونیو گالیاردی، دستیار ایتالیایی قلعهنویی را در این تغییر رویکرد نادیده گرفت. او سالهای زیادی را در فوتبال ایتالیا و در تیم ملی این کشور به کار پرداخته و شناخت عمیقی از الگوهای دفاعی منظم دارد. حضور او میتواند دلیل اصلی باشد که چرا کادر فنی تصمیم به تمرکز بر نظم دفاعی و انتقال سریع توپ قبل از جام جهانی گرفتهاند؛ مدلی که احتمالاً در فینال تورنمنت العین نیز تکرار خواهد شد.
تفاوتهای چشمگیر با نسل طلایی کیروش
تفاوت بارز امروز با دوران طلایی کیروش، میانگین سنی بالای تیم است. نسل ۲۰۱۸ سرحالتر، جوانتر و آماده اجرای شیوه پرفشار دفاعی-انتقالی بودند. اما تیم کنونی ممکن است در سه بازی سنگین گروهی جام جهانی از نظر دوندگی و شادابی دچار چالش باشد. به همین خاطر، روند جوانسازی تیم ملی تا پیش از آغاز جام جهانی ادامه یافته و احتمالاً برخی چهرههای فعلی اردوها در ماههای آینده جای خود را به نسل جدید میدهند.
انتظار برای قرعهکشی؛ آخرین قطعه پازل
علاوه بر نکات فوق، قرعهکشی جام جهانی ۲۰۲۶ تأثیر مستقیمی بر الگوی نهایی بازی تیم ملی خواهد گذاشت. اگر ایران با دو حریف قدرتمند همگروه شود، احتمالاً گزینه فوتبال واکنشی بهعنوان اصلی مطرح خواهد شد. اما اگر قرعه آسانتری پیش روی ایران قرار گیرد، ممکن است ساختار بازی تهاجمیتری که بر پایه مالکیت توپ بنا شده است، به کار گرفته شود.
257 251
