نسل درخشان دهه 90 و تحول عظیم فوتبال نروژ

طبق گزارش خبرگزاری تسنیم، قبل از ظهور شکوهمند ارلینگ هالند، نروژ برای سال‌ها از رقابت‌های جام جهانی دور مانده بود؛ این وضعیت بعدها به نوعی به نسل تازه بازیکنان این کشور انگیزه و احساس «انتقام فوتبالی» از گذشته تلخ‌شان بخشید.

تیمی که در نبرد با برزیل ستاره‌دار نه از وزنه‌های بزرگ خود واهمه داشت، اما در لحظات سرنوشت‌ساز نتوانست از سد دیوار مستحکم اسطوره‌هایی چون پائولو مالدینی و کریستین ویری عبور کند.

اکنون، تقابل نروژ و ایتالیا به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نبردها در مرحله مقدماتی مسابقات جام جهانی 2026 در نظر گرفته می‌شود. ایتالیا که یکی از مدعیان اصلی صدرنشینی گروه و صعود مستقیم به جام جهانی بود، اکنون این فرصت را از دست داده است. حال اگر در مرحله پلی‌آف نیز شکست بخورد، احتمال دارد برای سومین بار پیاپی از حضور در جام جهانی محروم شود؛ وضعیتی که برای کشوری با چنین تاریخچه‌ئی باشکوه، حیرت‌انگیز به نظر می‌رسد.

این تقابل ناآشنا به نوعی بر خلاف آخرین باری است که نروژ در جام جهانی حاضر بود؛ یعنی در سال 1998، اما برای درک بهتر مسیر طولانی و چالش‌های فوتبال نروژ، باید به گذشته‌ای نه چندان دور برگردیم.

فاصله‌های طولانی؛ سرنوشت تکراری فوتبال نروژ
غیبت‌های طولانی در فوتبال نروژ پدیده‌ای جدید نیست. نسل والدین هالند، سورلوث و بوهینن نیز پیش از این در جام جهانی حضور داشته‌اند، اما فاصله‌ای بسیار طولانی میان این دو حضور وجود داشت. نخستین صعود نروژ به جام جهانی در سال 1934 اتفاق افتاد و آنها ناگزیر بودند تا 1994 برای حضور دوباره خود صبر کنند. البته تأثیر جنگ جهانی دوم و تعداد محدود تیم‌های حاضر در این مسابقات نیز باید مدنظر قرار گیرد؛ پیش از سال 1978 تنها 16 تیم در این رقابت‌ها شرکت می‌کردند و برای کشوری که در جمع قدرت‌های بزرگ فوتبال قرار نداشت، صعود به جام جهانی به مراتب دشوار بود.

در سال 1982 تعداد تیم‌ها به 24 افزایش یافت. اما نروژ در نخستین تلاش خود با قرار گرفتن در گروهی حاوی مجارستان، انگلیس، رومانی و سوئیس در قعر جدول قرار گرفت. اما با ورود به دهه 90 نسل جدید و باکیفیتی در فوتبال این کشور وجود آمد. این نسل در مرحله مقدماتی جام جهانی 1994 موفق به غلبه بر تیم‌های مطرحی همچون انگلیس و هلند شد.

در مرحله نهایی جام جهانی 1994، نروژ با قرارگیری در گروهی دشوار شامل ایتالیا، مکزیک و ایرلند، تنها تیمی بود که با وجود به‌دست آوردن چهار امتیاز نتوانست صعود کند؛ نه به خاطر تفاضل گل، بلکه به دلیل تعداد گل‌های زده کمتر. شکست یک بر صفر برابر ایتالیا، آن هم در شرایطی که از دقیقه 21 یک بازیکن بیشتر داشتند، لطمه‌ای روحی برای این تیم به شمار می‌رفت. در آن زمان، آلف اینگه هالند (پدر ارلینگ)، گوران سورلوث (پدر الکساندر) و لارس بوهینن نیز در فهرست تیم ملی قرار داشتند.

شروع دوران جدید؛ جام جهانی 1998
با افزایش تعداد تیم‌های شرکت‌کننده به 32 در جام جهانی 1998، فرصتی برای نروژ جهت صعود بیشتر فراهم شد. این تیم با اتکاء به نسلی بسیار با کیفیت و نتایج قاطع از جمله تفاضل گل 19، به‌خوبی فرایند مقدماتی را پشت سر گذاشت. در این دوره خبری از نسل والدین نبود اما نروژ ترکیبی از لژیونرهای برجسته و بازیکنانی در سطح لیگ برتر انگلیس در اختیار داشت.

کیتیل رکدال (هرتابرلین) و هاوارد فلو (وردربرمن) هم نمایندگان نروژ در بوندسلیگا بودند. هدایت این تیم را اگیل اولسن بر عهده داشت. نروژ در گروهی دشوار قرار گرفت: برزیل قهرمان جهان، مراکش و اسکاتلند. نتیجه‌ تساوی 2 بر 2 برابر مراکش با استفاده از ضربات ایستگاهی دقیق و ایستادگی نروژی‌ها رقم خورد. برابر اسکاتلند نیز تساوی یک – یک به ثبت رسید. بنابراین برای صعود، چاره‌ای جز پیروزی در برابر برزیل وجود نداشت.

نبرد تاریخی با برزیل
برزیل با اینکه صعودش ضمانت شده بود، تقریبا با ترکیب اصلی وارد میدان شد: از کافو و روبرتو کارلوس گرفته تا ریوالدو، دونگا، ببتو و رونالدو. تا دقیقه 78 موفق به باز کردن دروازه نروژ نشدند. سپس ببتو با یک ضربه سر دروازه را گشود اما نروژ تسلیم نگردید: ابتدا توره آندره فلو با ضربه‌ای دقیق کار را به تساوی کشاند و سپس خطای بی‌ملاحظه بایانو در محوطه جریمه باعث شد رکدال از روی نقطه پنالتی گل پیروزی را به زیبایی به ثمر برساند. این یکی از تاریخی‌ترین پیروزی‌های فوتبال نروژ محسوب می‌شود.

در مرحله حذفی، دوباره ایتالیا مانع آنها شد. گل کریستین ویری برتری را برای آتزوری رقم زد و دیوار دفاعی متشکل از کاناوارو، مالدینی، کاستاکورتا و برگومی هیچ فرصتی برای نروژ باقی نگذاشت. به این ترتیب، مسیر نروژ در مرحله یک‌هشتم نهایی به پایان رسید.

سال‌های افول و بازگشت
نروژ پس از آن اندکی مسیر رو به رشد خود را ادامه داد و به یورو 2000 رسید، اما پس از آن وارد دوره‌ای طولانی از گمنامی شد. در سال‌های اخیر بارها در مقدماتی جام جهانی و یورو با ایتالیا روبرو شد و غالباً با شکست مواجه گردید. مرور نتایج تلخ از جمله در مقدماتی جام جهانی 2006 و یورو 2016 نشان می‌دهد که ایتالیا برای نروژ فراتر از یک حریف، نمادی تاریخی بوده است.

این حلقه باخت‌ها در نهایت در تابستان 2025 شکست؛ آن هم با پیروزی شگفت‌انگیز 3 بر صفر نروژ مقابل ایتالیا. این نتیجه نه‌تنها نشانه‌ای از احیای فوتبال نروژ بود، بلکه به آنها نزدیک‌تر به صدر گروه و صعود مستقیم به جام جهانی 2026 کرد. اکنون ایتالیا ناگزیر است از مرحله پلی‌آف عبور کند، مسیری که در سال‌های اخیر برای این تیم به شدت آسیب‌زا بوده است؛ بنابراین احتمال سومین غیبت پیاپی در جام جهانی، کاملاً محتمل به نظر می‌رسد؛ حادثه‌ای شگفت‌انگیز برای کشوری با چنین اعتبار و تاریخ ورزشی.

/