فوتبال ملی در حال کاهش جایگاه؛ شناسایی عاملان این ناکامی
طبق گزارشی از خبرگزاری تسنیم، وضعیت کنونی جام جهانی از شور و نشاط فاصله گرفته و بازیکنان تمایلی برای حضور در اردوهای ملی ندارند و تماشاگران نیز بهوضوح از این وضعیت خسته شدهاند. با این حال، میتوان نشانههایی از امید مشاهده کرد و نمونه درخشان صعود نروژ به همین منظور است. نروژ توانسته است تا ایتالیا را در سنسیرو مغلوب کرده و با قدرت به جام جهانی راه یابد. این موضوع ممکن است در تضاد با ادعای «فوتبال ملی به صدای پسزمینه تبدیل شده» به نظر برسد، اما در واقع، عملکرد نروژ یک استثنا به شمار میآید؛ استثنایی که تنها یک نقطه روشنی در میان روندی غالباً یکنواخت و بیهیجان است.
مسئله اصلی در فوتبال ملی موضوع دیگری است. با وجود مواجهه با این نمونههای استثنایی در کشورهای مختلف، رقابتهای مقدماتی بهطرز فاحشی بیرنگ و بیاهمیت شدهاند. تیمهای قدرتمند مانند انگلیس، فرانسه، اسپانیا، پرتغال و کرواسی اغلب بدون هیچگونه فشاری به مرحله بعدی صعود میکنند. اگرچه در آمریکای جنوبی رقابتها به مراتب دشوارتر به نظر میرسد، اما حتی تیمهایی مثل برزیل و پاراگوئه نیز بیهیچ مشکلی به جام جهانی راه پیدا کردند. از میان تنها 10 تیم، فقط سه کشور موفق به صعود نشدهاند که این امر نشانگر آسان بودن مسیر رسیدن به جام جهانی است.
مشکل بزرگتر؛ گسترش بیرویه جام جهانی
افزایش تعداد تیمها به 48 موجب کاهش ارزش این رقابتها شده است. این سیاست با شعار «فوتبال در کشورهای بیشتر» توجیه میشود، اما در واقع سطح رقابت را پائین آورده و مسیر را برای تیمهای میانرده و حتی ضعیف هموار کرده است. آیا واقعاً میبایست مسیر صعود برای کشورهایی نظیر اردن، قطر، کیپورد، کوراسائو یا سورینام آسانتر گردد؟ یا اینکه تیمهایی که در مراحل مقدماتی موفق نبودهاند، مانند سوئد، با استفاده از مکانیزمهای نظیر لیگ ملتها دوباره شانس پیدا کنند؟
قصه سنمارینو یکی از طنزهای تلخ این شرایط است. آنها برای صعود احتمالی باید بهطرز مهلکی مقابل رومانی شکست میخوردند، اما حتی این هم به وقوع نپیوست. این کمدی ظاهری نشاندهندهی روند از دست دادن انحصار و ارزش تاریخی جام جهانی است. اکنون تقریباً هر تیمی میتواند به آن راه یابد.
در گذشته نیز مسابقات متوسط در جام جهانی وجود داشت، اما با برگزاری یک تورنمنت 48 تیمی، نهتنها کیفیت مسابقات کاهش خواهد یافت، بلکه تعداد تیمهایی که بدون صلاحیت لازم به جام جهانی میرسند نیز افزایش خواهد یافت.
کاهش انگیزه بازیکنان و تضعیف ارزش پیراهن ملی
در تئوری، دعوت به تیم ملی باید افتخار بزرگ و اوج یک حرفه فوتبالی محسوب شود؛ اما امروز بسیاری از ستارهها بهدنبال کوچکترین علل برای عدم حضور در اردوهای ملی هستند؛ مگر زمانی که یک تورنمنت بزرگ در میان باشد. حتی جام جهانی نیز برای برخی تبدیل به رویدادی شده که میتوان از مرحله یکهشتم نهایی به تماشایش نشست، بسیار مشابه لیگ قهرمانان که مراحل ابتداییاش برای بسیاری جذابیت چندانی ندارد.
برنامه بازیها بهگونهای فشرده طراحی شده که مسابقات ملی بهجای امتیاز بهعنوان یک بار اضافی برای بازیکنان و تماشاگران محسوب میشود. تعداد بازیها افزایش یافته، کیفیت آن کاهش یافته و جذابیت آن نسبت به فوتبال باشگاهی، که خود نیز تحت فشار فشردگی قرار دارد، بهطور چشمگیری کم شده است.
راهحل چیست؟
فوتبال ملی نیازی به برگزاری تعداد زیادی مسابقه ندارد. در عوض، هر چه تعداد آنها کاهش یابد، بهتر خواهد شد. جذابیت و هیجان در کاهش تعداد بازیها نهفته است. اگر تعداد بازیهای ملی کمتر شود، اگر فرایند صعود دشوارتر گردد و اگر تورنمنتها دوباره به «اختصاصی» بودن خود بازگردند، آنگاه پیراهن تیم ملی ارزش گذشته خود را دوباره به دست میآورد و ستارهها با اشتیاق بیشتری به میدان خواهند آمد و تماشاگران دوباره حس خواهند کرد که مسابقات ملی چیزی فراتر از «توقفهای آزاردهنده» در فوتبال باشگاهی هستند.
فوتبال ملی زمانی دوباره جان میگیرد که از افراط در برنامهریزی مسابقات خلاصی یابد. کمتر، اما با ارزشی بیشتر؛ این راهحل نجات فوتبال ملی است.
/
