گوگل از تجزیه نجات یافت؛ دادگاه آمریکا با فروش اجباری AdX مخالفت کرد

شرکت آلفابت، مالک گوگل، در یکی دیگر از پرونده‌های مهم ضدانحصار خود در آمریکا به یک پیروزی قضایی دست یافت. یک قاضی فدرال در ایالت ویرجینیا درخواست مقام‌های اجرای قوانین ضدانحصار آمریکا برای وادار کردن گوگل به فروش پلتفرم تبادل تبلیغات آنلاین این شرکت را رد کرد.

به گزارش رویترز، این حکم اگرچه به معنای پایان تمام محدودیت‌ها علیه کسب‌وکار فناوری تبلیغات گوگل نیست، اما از یکی از مهم‌ترین درخواست‌های دولت آمریکا برای تجزیه بخشی از این امپراتوری تبلیغاتی جلوگیری می‌کند.

 

دادگاه با فروش اجباری AdX مخالفت کرد

قاضی فدرال، لئونی برینکما، در شهر الکساندریا در ایالت ویرجینیا، درخواست فروش اجباری پلتفرم AdX را نپذیرفت. AdX یکی از پلتفرم‌های کلیدی گوگل در بازار تبلیغات دیجیتال است که امکان انجام معاملات تبلیغاتی میان خریداران و فروشندگان را فراهم می‌کند.

در این مدل، هنگام بارگذاری یک وب‌سایت، مزایده‌ای برای نمایش تبلیغات در زمانی بسیار کوتاه برگزار می‌شود و گوگل از طریق پلتفرم خود در این فرایند نقش واسطه را ایفا می‌کند.

اگرچه دادگاه درخواست تجزیه و فروش AdX را رد کرد، اما بخش قابل توجهی از اقدامات رفتاری پیشنهادی در این پرونده را پذیرفت. جزئیات این اقدامات با هدف محدود کردن رفتارهای ضد رقابتی و افزایش رقابت در بازار فناوری تبلیغات دنبال می‌شود.

 

ریشه پرونده به شکایت ضدانحصار سال ۲۰۲۳ بازمی‌گردد

وزارت دادگستری آمریکا به همراه ائتلافی از ایالت‌های این کشور در سال ۲۰۲۳ علیه گوگل شکایت کردند. محور اصلی این پرونده، تسلط گوگل بر بخش‌هایی از بازار فناوری تبلیغات دیجیتال مورد استفاده وب‌سایت‌ها و ناشران آنلاین بود.

قاضی برینکما در آوریل ۲۰۲۵ به این نتیجه رسید که گوگل در بازار سرورهای تبلیغاتی ناشران و پلتفرم‌های تبادل تبلیغات، از موقعیت انحصاری غیرقانونی برخوردار بوده است.

بر اساس حکم آن زمان، گوگل به‌گونه‌ای عمل کرده بود که ناشران را به استفاده از ابزارهای تبلیغاتی خود وابسته می‌کرد و استفاده از پلتفرم AdX را برای فعالیت مؤثر در این بازار دشوار می‌ساخت.

دادگاه در آن زمان اعلام کرد که رفتارهای ضد رقابتی گوگل به ناشران، رقابت در بازار و در نهایت به مصرف‌کنندگانی که اطلاعات را از طریق اینترنت دریافت می‌کنند، آسیب وارد کرده است.

 

وزارت دادگستری خواستار تجزیه بود، گوگل هشدار داد

وزارت دادگستری آمریکا در مرحله تعیین اقدامات اصلاحی استدلال کرده بود که با توجه به سابقه رفتاری گوگل، نمی‌توان تنها با اعمال محدودیت‌های رفتاری، نگرانی‌های ضدانحصاری را برطرف کرد و فروش AdX باید به‌عنوان راه‌حل اصلی در نظر گرفته شود.

در مقابل، گوگل هشدار داد که اجبار این شرکت به فروش AdX از نظر فنی بسیار پیچیده خواهد بود و می‌تواند فرایندی طولانی و پرهزینه ایجاد کند؛ فرایندی که در نهایت به مشتریان و فعالان بازار تبلیغات دیجیتال آسیب می‌زند.

گوگل همچنین تلاش کرد میان درخواست دولت آمریکا و پیشنهاد پیشین خود برای فروش AdX در چارچوب رسیدگی‌های ضدانحصار اروپا تفاوت قائل شود.

 

سهم محدود Ad Manager از درآمدهای گوگل

بر اساس تحلیل‌های مؤسسه Wedbush و اسناد ارائه‌شده در دادگاه، فعالیت‌های مرتبط با Ad Manager در سال ۲۰۲۰ حدود ۴٫۱ درصد از کل درآمد گوگل و نزدیک به ۱٫۵ درصد از سود عملیاتی این شرکت را تشکیل می‌داد. با این حال، آمار جدیدتری درباره سهم این کسب‌وکار در اسناد دادگاه منتشر نشده است.

با وجود سهم نسبتاً محدود این بخش در مقایسه با کل درآمدهای آلفابت، پرونده AdX از اهمیت نمادین بالایی برخوردار بود؛ زیرا دولت آمریکا در تلاش بود برای مقابله با قدرت شرکت‌های بزرگ فناوری، یکی از بخش‌های کلیدی کسب‌وکار آنها را به فروش اجباری وادار کند.

 

سومین ناکامی برای تجزیه غول‌های فناوری

این حکم، سومین مورد پیاپی است که تلاش نهادهای آمریکایی برای تجزیه یک شرکت بزرگ فناوری در دادگاه با موفقیت همراه نشده است. این پرونده‌ها بخشی از موج گسترده اقدامات ضدانحصاری هستند که ریشه آنها به دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ بازمی‌گردد.

سال گذشته، یک قاضی فدرال در واشنگتن درخواست کمیسیون تجارت فدرال آمریکا برای وادار کردن متا به فروش اینستاگرام و واتس‌اپ را رد کرد. دادگاه در آن پرونده اعلام کرد که این نهاد نتوانسته است به اندازه کافی ثابت کند متا در بازار رسانه‌های اجتماعی دارای انحصار غیرقانونی است.

در پرونده‌ای دیگر نیز، یک قاضی فدرال در واشنگتن که پیش‌تر گوگل را در بازار جست‌وجوی آنلاین دارای انحصار غیرقانونی دانسته بود، درخواست وزارت دادگستری آمریکا برای وادار کردن این شرکت به فروش مرورگر کروم را نپذیرفت.

دادگاه در آن پرونده به تغییر شرایط رقابتی بازار، از جمله افزایش فشار ناشی از ظهور شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی مولد مانند ChatGPT، اشاره کرده بود.

 

پیروزی گوگل، اما ادامه فشارهای ضدانحصاری

حکم جدید یک پیروزی مهم برای آلفابت و گوگل محسوب می‌شود، اما به معنای پایان کامل چالش‌های حقوقی و نظارتی این شرکت نیست. رد درخواست فروش اجباری AdX نشان می‌دهد دادگاه‌ها همچنان در اعمال شدیدترین مجازات‌ها علیه غول‌های فناوری، به‌ویژه تجزیه اجباری کسب‌وکارها، رویکردی محتاطانه دارند.

در عین حال، پذیرش اقدامات رفتاری علیه گوگل نشان می‌دهد نگرانی‌های مربوط به قدرت این شرکت در بازار تبلیغات دیجیتال همچنان پابرجاست.

این پرونده می‌تواند بار دیگر بحث درباره توانایی قوانین و دادگاه‌های آمریکا برای کنترل نفوذ گسترده شرکت‌های بزرگ فناوری در اقتصاد دیجیتال را به مرکز توجه بازگرداند؛ به‌ویژه در شرایطی که قدرت این شرکت‌ها هم‌زمان با گسترش هوش مصنوعی و تغییر ساختار بازارهای فناوری، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.