از ناکامی در میدان تا پیروزی در آسیا بر روی کاغذ
ایمان گودرزی؛ در جدیدترین شماره روزنامه الکترونیکی فدراسیون فوتبال، تصویری از امیر قلعه‌نویی به همراه تیتر «نقشه فتح آسیا روی میز سرمربی» منتشر شده است که به برنامه‌ریزی برای دستیابی به قهرمانی در جام ملت‌ها اشاره دارد؛ روایتی که با واژه‌های حماسی آمیخته شده و در شرایط کنونی تیم ملی، فاصله زیادی با سوالات و انتقادهای موجود دارد.
انتشار روزنامه الکترونیکی فدراسیون فوتبال در دو سال اخیر، یک اقدام مثبت در زمینه اطلاع‌رسانی از فعالیت‌های این نهاد به شمار می‌آید. داشتن یک رسانه مستقل برای ارائه فعالیت‌های فدراسیون و تیم‌های ملی، خود یک رویداد خرسندکننده است؛ به خصوص اینکه افرادی که در این رسانه فعالیت دارند، به تجربه جدی در حوزه رسانه‌های ورزشی مجهز هستند. با این حال، این اتفاق با چالشی آغاز می‌شود که در آن مرز میان اطلاع‌رسانی و تبلیغات محو می‌گردد و رسانه‌ای که می‌تواند فضایی برای پاسخگویی باشد، به فرمی از دفاع یک‌سویه از عملکرد خود تبدیل می‌شود.
از تمرکز بر هدف تا آرزوی فتح آسیا
در شماره ۴۵۸ روزنامه فدراسیون فوتبال، تصویری از امیر قلعه‌نویی پدیدار می‌شود که به نوشتن برنامه‌های آینده‌اش بر روی میز کار خود مشغول است. تمرکز قلعه‌نویی بر هدف نقش اصلی این صفحه را ایفا می‌کند و زیر آن عباراتی نظیر نقشه فتح آسیا روی میز سرمربی و پشت درهای مرکز ملی برای تحقق یک رؤیا قرار دارد. متن همراه تصویر نیز به همین سمت می‌رود. در این روایت، قلعه‌نویی به عنوان سرمربی‌ای با تجربه توصیف می‌شود که با سیری از تلخی‌ها و شیرینی‌های فوتبال، در دفترش واقع در مرکز ملی و در همسایگی زمین تمرین، در حال برنامه‌ریزی برای آینده تیم ملی است. نویسنده از طرح‌هایی برای مقابله با رقبا و راهکارهایی برای پیروزی و تدوین نقشه‌ای دقیق برای رسیدن به فینال جام ملت‌های آسیا سخن می‌گوید. مأموریت سرمربی و همکارانش نیز ترسیم مسیری به سمت قله قاره تلقی شده که به آرزویی تاریخی در فوتبال ایران پایان می‌دهد. عبارت «از اینجا تا قله قاره» به‌خوبی جمع‌بندی این روایت است.
به‌طور قطع، چنین تصویری برای مخاطب جذابیت دارد؛ سرمربی‌ای که با نگاهی موشکافانه در دفتر خویش مشغول ترسیم استراتژی‌هایی برای فتح آسیاست. اما سوال اساسی اینجاست که این تصویر تا چه حد نشان‌دهنده شرایط واقعی و فنی تیم ملی می‌باشد؟ در فوتبال، داشتن هدف و تدوین برنامه از الزامات است، اما نکته کلیدی، کیفیت این برنامه‌ها و نشانه‌های واقعی پیشرفت در میدان مسابقه است.
وقتی لحن تبلیغاتی بر عملکرد تیم ملی سایه می‌افکند
برنامه‌ریزی برای موفقیت در جام ملت‌های آسیا نه تنها موردی منفی نیست، بلکه وظیفه اصلی کادر فنی و فدراسیون فوتبال قلمداد می‌شود. انتقادات به اصل هدف‌گذاری وارد نیست؛ بلکه نگرانی از نحوه انعکاس این اهداف در رسانه‌ای که تحت نظر فدراسیون قرار دارد و باید تصویر متعادلی از وضعیت تیم ملی ارائه دهد، وجود دارد. تیم ملی ایران اخیراً در دیدارهای مقابل روسیه و ازبکستان شکست خورده و نمایش تیم با انتقادات متعددی از جانب هواداران و کارشناسان روبه‌رو بوده است. در چنین شرایطی، انتشار محتواهایی پر از توصیف‌های تمجیدآمیز درباره تجربه قلعه‌نویی و دستاوردهای پیروزی، بدون در نظر گرفتن کاستی‌ها و مسائل موجود، نمی‌تواند جوابگوی نگرانی‌های طرفداران فوتبال باشد. این رویکرد به‌خصوص زمانی بیشتر ملموس است که وضعیت آماده‌سازی تیم ملی با برخی از رقبای آسیایی مقایسه گردد. محدودیت در بازی‌های تدارکاتی، نمایش ناپسند ایران در دو مسابقه اخیر و سوالات پیرامون روند جوان‌سازی تیم بعد از جام جهانی ۲۰۲۶، از جمله مسائلی هستند که نیاز به روشن شدن دارند.
در چنین شرایطی، تیترهای پر زرق و برقی درباره قهرمانی در آسیا ممکن است تصور کنند که فاصله بین وضعیت کنونی و هدف نهایی چندان جدی نیست؛ حال آنکه دستیابی به چنین هدفی به مجموعه‌ای از تصمیمات فنی، آماده‌سازی صحیح و عملکردهای قابل دفاع نیازمند است.
روزنامه فدراسیون؛ رسانه‌ای برای اطلاع‌رسانی یا تریبونی برای تبلیغ؟
نمی‌توان از اهمیت راه‌اندازی روزنامه الکترونیکی فدراسیون فوتبال غافل شد. وجود رسانه‌ای که فعالیت‌های این نهاد و تیم‌های ملی را جامع و کامل پوشش دهد، فرصتی برای اطلاع‌رسانی مستقیم و افزایش شفافیت به شمار می‌آید. چنین رسانه‌ای می‌تواند با طرح پرسش‌های جدی درباره عملکرد تیم‌های مختلف، به بهبود روابط فدراسیون با افکار عمومی یاری رساند. با این حال، در هفته‌های اخیر، بخش‌هایی از مطالب و عناوین این روزنامه بیشتر حالت دفاع و تبلیغ عملکرد فدراسیون، تیم ملی بزرگسالان و تیم امید را دارد تا بازتاب شرایط واقعی و پاسخگویی به انتقادها. زمانی که رسانه‌ای متصل به یک نهاد، عمدتاً بر نقاط قوت ادعایی تأکید کند و از بررسی مسائل چالش‌برانگیز به دور باشد، کارکرد اطلاع‌رسانی آن آسیب می‌بیند.
رسانه رسمی یک سازمان قرار نیست تنها منتقد آن سازمان باشد؛ اما حمایت رسانه‌ای نیز به معنای نادیده گرفتن واقعیت‌ها نباید تعبیر شود. می‌توان درباره برنامه‌های فدراسیون نوشت، اهداف کادرفنی را منعکس کرد و از تلاش‌های انجام‌شده گفت، بدون اینکه در متن گزارش، پرسش‌های فنی و مشکلات احتمالی جا نگیرد.
قهرمانی با تیتر به دست نمی‌آید
تیم ملی ایران با آرزوی بزرگ به رقابت‌های جام ملت‌های آسیا وارد خواهد شد و دستیابی به قهرمانی، خواسته‌ای کاملاً طبیعی برای این تیم و هوادارانش است. با این حال، برای تحقق این هدف و تبدیل آن به یک دستاورد واقعی، باید نشانه‌هایی ملموس از برنامه‌ریزی مؤثر و پیشرفت فنی وجود داشته باشد. بعد از پایان جام جهانی ۲۰۲۶، کیفیت بازی‌های تدارکاتی، وضعیت ترکیب تیم، روند جوان‌سازی و چگونگی آماده‌سازی برای رقابت‌های پیش‌رو، از جمله مسائل ضروری است که باید به آن‌ها پرداخت. این موضوعات با توصیف سرمربی‌ای که مشغول طراحی نقشه فتح آسیاست، پاسخ داده نمی‌شوند. در نهایت، این مسئله نه مخالفت با قلعه‌نویی و نه زیر سوال بردن حق تیم ملی برای هدف‌گذاری بالا است، بلکه بحث بر سر فاصله بین روایت رسانه‌ای و واقعیت‌های فنی می‌باشد. اگر فدراسیون فوتبال از نقشه راه قهرمانی سخن می‌گوید، انتظار می‌رود که نشانه‌های این طرح در برنامه‌ریزی، حریفان تدارکاتی و عملکرد تیم ملی نیز نمایان باشد.
فتح آسیا با تیترهای حماسی تضمین نخواهد شد. آینده تیم ملی را نه تصویر برنامه‌های روی میز سرمربی، بلکه تصمیمات عملی و کیفیتی که بازیکنان در میدان مسابقه به نمایش می‌گذارند، تعیین خواهد کرد. رسانه فدراسیون نیز با اجتناب از فاصله گرفتن از سوالات موجود، می‌تواند با اطلاع‌رسانی دقیق و پاسخگویی شفاف، به روشنگری این مسیر کمک کند.
257 251
