سیاره‌ای که از خاکستر یک ستاره مرده زاده شد؛ کشفی بی‌سابقه در فضا
جیمی ویلیامز، دانشجوی دکتری دانشگاه وارویک و سرپرست پژوهش، توضیح می‌دهد که سیاره‌های نسل دوم از موادی شکل می‌گیرند که ستاره هنگام مرگ به بیرون می‌افکند. به گفته او این سیاره‌ها بسیار نادرند و یافتن یکی از آن‌ها در اطراف یک کوتوله سفید کاملاً غیرمنتظره بود. این کشف تا حدی شبیه یافتن سیاره‌ای است که از خاکستر همان ستاره‌ای برآمده باشد که زمانی دور آن می‌چرخید.
پیش‌تر سیاره‌های احتمالی «دوباره‌متولدشده» از این نوع در اطراف تپ‌اخترها دیده شده بود، اما این نخستین بار است که نمونه‌ای در اطراف کوتوله سفید گزارش می‌شود. از آنجا که کوتوله‌های سفید در گیتی بسیار رایج‌ترند، شمار این سیاره‌ها ممکن است بیش از تصور قبلی باشد.
کوتوله‌های سفید هسته‌های رمبیده‌ای هستند که پس از تمام شدن سوخت ستاره باقی می‌مانند. آن‌ها مواد سیاره‌های نزدیک خود را به درون می‌کشند و ردی شیمیایی به جا می‌گذارند که اخترشناسان با آن می‌توانند سیاره‌های مداری را بشناسند.
در این پژوهش، دانشمندان کوتوله سفیدی به نام HS 0209+0832 را بررسی کردند و ردی شیمیایی غیرعادی یافتند که مقدار بسیار زیادی «نیوبیوم» در آن دیده می‌شد. این عنصر هنگام مرگ ستاره پدید می‌آید، اما پیش‌تر در هیچ کوتوله سفیدی گزارش نشده بود. به باور پژوهشگران، این سیگنال از آنجا می‌آید که کوتوله سفید در حال تغذیه از یک سیاره غول‌پیکر تازه‌شکل‌گرفته در نزدیکی خود است؛ سیاره‌ای که خودش از بقایای مرگ ستاره ساخته شده است.
داده‌های تلسکوپ «تس» (TESS) ناسا به این یافته اعتبار بیشتری داد. این داده‌ها سیگنالی ضعیف را نشان دادند که هر ۴٫۴ روز یک‌بار تکرار می‌شود و با وجود سیاره‌ای هم‌اندازه مشتری در مداری بسیار نزدیک به کوتوله سفید قابل توضیح است. پژوهشگران می‌گویند به‌دلیل این نزدیکی، مواد جو بیرونی سیاره در اثر تابش ستاره مرده می‌جوشند و از دست می‌روند. وقتی این مواد به سطح کوتوله سفید برخورد می‌کنند، همان ردّ شیمیایی غیرعادی را پدید می‌آورند.
در صورت تأیید، این سیاره نه‌تنها نخستین از این نوع خواهد بود، بلکه با جست‌وجوی همین رد شیمیایی در نور دیگر ستاره‌های مرده، راهی تازه برای یافتن نمونه‌های بیشتر فراهم می‌کند. این موضوع می‌تواند فرصتی نیز برای جست‌وجوی سیاره‌های زیست‌پذیر و حیات بیگانه باشد. درک چگونگی شکل‌گیری چنین سیاره‌هایی به ما کمک می‌کند بفهمیم آیا سیاره‌های اطراف کوتوله‌های سفید زیست‌پذیرند یا نه، و این سیاره‌ها نسبتاً آسان شناسایی می‌شوند.
این پژوهش با عنوان «کشف یک گزینه سیاره نسل دوم که در حال برافزایش روی یک کوتوله سفید است» در نشریه «نیچر آسترونومی» (Nature Astronomy) منتشر شد.
در همین شماره، پژوهشی جداگانه نوع دیگری از ستاره‌های کوتوله را بررسی کرد. پژوهشگران سامانه‌ای دوتایی یافتند که در آن یک کوتوله قهوه‌ای و یک کوتوله سرخ دور هم می‌چرخند و مشاهدات و مدل‌سازی‌ها نشان می‌دهند ماده از کوتوله قهوه‌ای به کوتوله سرخ جریان دارد؛ فرایندی که آن هم پیش‌تر هرگز مشاهده نشده بود. این پژوهش با عنوان «انتقال پایدار جرم از یک جرم زیرستاره‌ای به یک کوتوله ام (M)» در همان مجله منتشر شده است.
