افزایش سه برابری موفقیت گروه‌های برخوردار نسبت به گروه‌های کم‌برخوردار در دستیابی به رتبه‌های ممتاز کنکور

محسن زارعی ، بیان داشت: نتایج تجزیه و تحلیل‌ها حاکی از آن است که در سال ۱۴۰۲، که برای نخستین بار مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره «تأثیر قطعی سوابق تحصیلی در سنجش و پذیرش آموزش عالی» به مرحله اجرا درآمد، سهم دهک‌های پایین درآمدی از رتبه‌های برتر افزایش یافته است.

موفقیت سه‌برابری دهک‌های بالا در مقابل دهک‌های پایین در کسب رتبه‌های برتر کنکور

زارعی تشریح کرد: در این سال حدود ۱۷ درصد از رتبه‌های برتر (رتبه‌های زیر سه‌هزار کشوری در گروه‌های آزمایشی ریاضی، تجربی و انسانی) متعلق به دهک‌های درآمدی پایین، یعنی دسته‌های اول تا چهارم بوده است. این گروه تقریباً ۳۰ درصد از کل شرکت‌کنندگان در آزمون سراسری را تشکیل می‌دهد. در مقابل، دهک‌های با درآمد بالا که شامل دسته‌های هشتم تا دهم هستند، با وجود سهم مشابه در جمعیت شرکت‌کنندگان (تقریباً ۳۰ درصد)، ۵۵ درصد از رتبه‌های برتر را به خود اختصاص داده‌اند. بنابراین، دهک‌های پردرآمد تقریباً سه برابر بیشتر از دهک‌های پایین در کسب رتبه‌های برتر موفقیت داشته‌اند که این تفاوت همچنان قابل توجه و به اجرای سیاست‌های جبرانی نیازمند است.

کاهش نابرابری در فرصت‌های تحصیلی بین دهک‌های اقتصادی

افزایش ۱.۵ درصدی سهم دهک‌های متوسط درآمدی از رتبه‌های برتر کنکوری با تأثیر قطعی سوابق تحصیلی در کنکور

او ادامه داد: در عین حال، مقایسه همین معیار در بازه پنج‌ساله ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ نشان‌دهنده تغییراتی در سال اجرای مصوبه (۱۴۰۲) برای کاهش نابرابری‌ها میان دهک‌های اقتصادی است. براساس داده‌های تحلیلی، میانگین سهم دهک‌های بالای درآمدی در سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ به طور میانگین ۲ درصد بیشتر از سال ۱۴۰۲ بوده است، در حالی که سهم دهک‌های پایین درآمدی در همین مدت نسبت به سال ۱۴۰۲ به میزان ۰.۷۵ درصد کاهش یافته است. همچنین، دهک‌های متوسط درآمدی (دسته‌های پنجم تا هفتم) در سال اول اجرای مصوبه، به رشد ۱.۵ درصدی سهم از رتبه‌های برتر دست یافته‌اند. این اعداد نشانگر این است که تأثیر قطعی سوابق تحصیلی توانسته است تا حدی از تمرکز رتبه‌های برتر در میان دهک‌های پردرآمد بکاهد و توزیع فرصت‌های تحصیلی را متعادل‌تر سازد.

بیشتر بخوانید:

ـ افت نمرات یازدهمی‌ها و دوازدهمی‌ها+ جزئیات

ـ تاثیر سوابق تحصیلی بر نتایج «کنکور»/ سیاست نظام آموزشی به درستی عمل کرده است؟

عادلانه‌تر شدن فضای رقابت برای دانش‌آموزانی که به امکانات آموزشی محدود دسترسی دارند

رئیس مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش در تبیین نظری این تغییر بیان داشت: از منظر عدالت آموزشی، زمانی که بخشی از فرآیند سنجش بر اساس آزمون‌هایی برگزار می‌شود که ماهیت مدرسه‌ای دارند و دانش‌آموزان می‌توانند تنها با تکیه بر آموزش‌های رسمی و بدون نیاز به منابع خاص و پرهزینه موفق شوند، وابستگی نتایج تحصیلی به وضعیت اقتصادی خانواده‌ها به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد. در حقیقت، سوابق تحصیلی به عنوان ابزاری برای سنجش درون‌مدرسه‌ای، شرایط رقابتی را برای دانش‌آموزانی که به امکانات آموزشی خارج از مدرسه محدودیت دارند، عادلانه‌تر می‌کند.

او تصریح کرد: اگرچه هنوز فاصله قابل توجهی میان وضعیت فعلی و وضعیت ایده‌آل عدالت آموزشی وجود دارد و سیاست‌های اصلاحی می‌بایست با شدت بیشتری پیگیری شوند، اما نتایج حاکی از آن است که اجرای سیاست تأثیر قطعی سوابق تحصیلی در آغازین مرحله توانسته است توزیع دستاوردهای آموزشی را به شکل بیشتری متعادل کند.